Τα λυπητερά Xριστούγεννα του 1963. Το Τσέρι είχε το δικό του μερίδιo

Δεκέμβρης του 1963. Τα Χριστούγεννα που περιμένουν τους χριστιανούς στην Κύπρο, τούτη τη χρονιά θα είναι αλλιώτικα. Οι καμπάνες θα κτυπήσουν χαρμόσυνα, μα και λυπητερά. Χαρμόσυνα για το μήνυμα της Γεννήσεως του Θείου Βρέφους, ΄΄τοῦ πρό αιώνων Θεοῦ ΄΄ και λυπητερά για τις κηδείες αδικοχαμένων παλικαριών. Στα Τουρκοκυπριακά τζαμιά η εικόνα θα είναι μονάχα πένθιμη.

Για τα θλιβερά γεγονότα της περιόδου, η οποία σήμανε την απαρχή των μεγαλύτερων δεινών της νεότερης κυπριακής ιστορίας, γράφτηκαν πολλά, τόσο από ιστορικούς όσο και μη. Ο δύσκαμπτος συνταγματικός μηχανισμός μέσα στον οποίο σχεδιάστηκαν οι συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου το 1959, αποδείχθηκε ανεφάρμοστος, μέσα στο κλίμα δυσπιστίας που επικρατούσε ανάμεσα στην ελληνική και τουρκική κοινότητα. Ο Ελληνοκυπριακός λαός που επωμίστηκε εξ ολοκλήρου το βάρος του αντιαποικιακού αγώνα, αλλά και οι Τουρκοκύπριοι που αποτελούν το 1/5 του κυπριακού πληθυσμού, κρατήθηκαν αμέτοχοι στο σχεδιασμό των συμφωνιών. Το Φεβράρη του 1959 συναντήθηκαν στη Ζυρίχη, οι πρωθυπουργοί της Ελλάδας Κωνσταντίνος Καραμανλής  και της Τουρκίας Αντνάν Μεντερές, με σκοπό να συζητήσουν τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης Κύπρου. Συντάχθηκε ένα προσχέδιο, το οποίο, τον ίδιο μήνα παρουσιάστηκε στο Λονδίνο από τη Βρετανική, Ελληνική και Τουρκική κυβέρνηση, στους ηγέτες της ελληνικής και τουρκικής κυπριακής κοινότητας, Αρχιεπίσκοπο Μακάριο και Φαζίλ Κουτσιούκ. Ο Μακάριος υπόγραψε με επιφυλάξεις τη συμφωνία, ενώ ο Καραμανλής αντιμετώπισε μεγάλη αντίδραση μέσα στην Ελλάδα, όπου κατηγορήθηκε από την αντιπολίτευση – Ε. Κ. (Ένωση Κέντρου) και Ε.Δ.Α (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά), ότι πρόδωσε τους σκοπούς του ελληνισμού, χάρις στα Αμερικανο – Νατοϊκά συμφέροντα.

Τον Αύγουστο του 1960 η Κύπρος ανακηρύχτηκε ανεξάρτητο κράτος. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος σε μια προσπάθειά του, να βελτιωθούν κάποιες διατάξεις του Συντάγματος, στο τέλος του 1963, με την ενθάρρυνση του Άγγλου Αρμοστή Άρθρουρ Κλάρκ, παρουσίασε στον Τούρκο αντιπρόεδρο δόκτορα Κουτσιούκ, δεκατρείς προτάσεις που καταργούσαν μερικές από τις ανωμαλίες του Συντάγματος. Οι προτάσεις απορρίφθηκαν, κι αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, πρώτα από την Άγκυρα και μόνο μετά από τον Κουτσιούκ. Με την κίνησή της, η κυβέρνηση της Τουρκίας ήθελε να αποδείξει αφενός σεβασμό στο Σύνταγμα του 1960 και αφετέρου να στείλει το μήνυμα πως, ήταν διατεθειμένη να παράσχει στήριξη στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, σε τυχόν ελληνοκυπριακές επιβουλές.

Ένα ατυχές γεγονός που συνέβηκε τα ξημερώματα της 21ης Δεκεμβρίου 1963, ανάμεσα σε μια ελληνοκυπριακή ένοπλη περίπολο και Τουρκοκύπριους, που είχε σαν αποτέλεσμα τη δολοφονία του Σεκί Χαλίλ και της Σελιχέ Τζεμαλιέ,   έμελλε να πυροδοτήσει την ήδη υπάρχουσα εκρηκτική κατάσταση στο νησί. Εκρηκτική η κατάσταση, αφού προηγήθηκαν αλυσιδωτά γεγονότα, που οδηγούσαν σε ρήξη τις δυο εθνικές κοινότητες. Ένα τέτοιο διχαστικό γεγονός ήταν η ανατίναξη στη Λευκωσία, στις 25 Μαρτίου 1962 (μια μέρα όχι τυχαία), των μουσουλμανικών τεμενών ΄΄Μπαϊρακτάρη΄΄ και ΄΄Ομεριέ΄΄. Οι Τουρκοκύπριοι επέρριπταν τις ευθύνες της δολιοφθοράς στους Ελληνοκύπριους, ενώ οι τελευταίοι, μιλούσαν για ΄΄προβοκατόρικη΄΄ ενέργεια της τουρκικής πλευράς.

Οι συγκρούσεις που άρχισαν την 21η Δεκεμβρίου 1963, συνεχίστηκαν, με τις δυο κοινότητες να μετρούν τους δικούς τους νεκρούς. Στον ελληνικό τομέα συγκροτήθηκαν ένοπλες ομάδες, με αρχηγούς πρώην στελέχη της οργάνωσης Ε.Ο.Κ.Α., όπως τον Πολύκαρπο Γιωρκάτζη, Νίκο Σαμψών και Βάσο Λυσσαρίδη. Στον τουρκικό τομέα οι ένοπλοι καθοδηγούντο από την ΄΄Τ.Μ.Τ΄΄ – Τουρκοκυπριακή οργάνωση, αντίποδας της Ε.Ο.Κ.Α. –  και των αξιωματικών της ΄΄ΤΟΥΡΔΥΚ΄΄ (Τουρκική Δύναμη Κύπρου, αποτελούμενη από 650 αξιωματικούς και οπλίτες) που βρίσκεται στην Κύπρο με βάση τις Συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου. Αντίστοιχή της, είναι η ΄΄ΕΛΔΥΚ΄΄ (Ελληνική Δύναμη Κύπρου, αποτελούμενη από 950 αξιωματικούς και οπλίτες). Οι Τουρκοκύπριοι εκτελώντας οδηγίες της ηγεσίας τους, σε όσα χωριά ήταν ολιγάριθμοι, τα εγκατέλειψαν και συγκατοίκησαν με ομόφυλους τους σε πόλεις ή σε χωριά που πλειοψηφούσαν ή παρέμεναν αμειγή τουρκοκυπριακά. Έτσι, δημιουργήθηκαν μεγάλοι τουρκοκυπριακοί θύλακες και με την πάροδο του χρόνου, αποκόπηκε σε μεγάλο βαθμό η επικοινωνία ανάμεσα στις δυο εθνικές ομάδες.

Εκείνες τις πραγματικά δύσκολες μέρες του Δεκέμβρη το 1963, πολλοί νέοι της Κύπρου, προσφέρθηκαν εθελοντικά, ώστε, να αντιμετωπίσουν τον ΄΄αντίπαλο΄΄ κίνδυνο. Στο Τσέρι, ήταν αρραβωνιασμένος ο είκοσι πεντάχρονος τότε, Στροβολιώτης Νίκος Ιωάννου – γιος του Γιαννή που εργαζόταν ως ΄΄΄χαμάλης΄΄ στην Κ.Ε.Μ. (Κυπριακή Εταιρεία Μεταφορών), ηλεκτρολόγος στο επάγγελμα. Ο Νίκος ήταν ενταγμένος σε ομάδα, προς αντιμετώπιση του κινδύνου. Στις 24 Δεκεμβρίου το πρωί, κλήθηκε να παρουσιαστεί σε ελληνοκυπριακό φυλάκιο, γι΄ αυτό, παρακάλεσε το φίλο του Ιωάννη Νικόλα Πελεκανίδη να τον μεταφέρει με τη ΄΄μοτοσυκλέττα΄΄ του, στο μέρος όπου έπρεπε να παρουσιαστεί. Ο Γιαννής, έτσι είναι γνωστός στο χωριό ο Πελεκανίδης, ανταποκρίθηκε στην παράκληση του φίλου του κι έφυγαν από το Τσέρι για την πρωτεύουσα. Να σημειωθεί πως, οι συγκρούσεις στη Λευκωσία διεξάγονταν στην ανατολική προς τη δυτική συνοριακή γραμμή των δύο τομέων.

Ήταν γύρω στις εννιά το πρωί κι ενώ βρίσκονταν κοντά στην εκκλησία της Παναγίας Ευαγγελίστριας στην Παλλουριώτισσα, απέναντι από το Σταθμό βενζίνης ΄΄Μιαμηλιώτη΄΄, ένα μέρος αρκετά μακριά από τις εχθροπραξίες, χωρίς καμιά προειδοποίηση – για παράδειγμα, να σταματήσουν για έλεγχο – δέχτηκαν απανωτούς πυροβολισμούς από τρεις Ελληνοκύπριους ένοπλους, που βρίσκονταν σε απόσταση 150 – 200 μέτρων. Τους ΄΄εξέλαβαν΄΄ για Τούρκους.  Και Τούρκοι να ήταν, προς τι οι πυροβολισμοί εναντίον άοπλων πολιτών; Η πράξη τους υπήρξε αποτέλεσμα απερισκεψίας, αυθορμητισμού και φόβου. Από την οποίαν όμως,  οι δυο νέοι σωριάστηκαν στο έδαφος, με το Νίκο Ιωάννου να βρίσκει ακαριαίο το θάνατο και τον Πελεκανίδη να δέχεται σοβαρότατο τραυματισμό. Στην σκηνή (καθώς αναφέρει ο Ιωάννης Ν. Πελεκανίδης) βρέθηκε ο γιατρός Τάκης Νικολαΐδης, του οποίου η κατοικία ήταν κάπου εκεί, και τον οποίον άκουσε να λέει: – Ρε εν δικοί μας, εκάμετε λάθος. Στη συνέχεια κλήθηκε ασθενοφόρο, με το νεκρό και τον τραυματία να μεταφέρονται στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας.

Η εφημερίδα ΄΄Φιλελεύθερος΄΄  στη χριστουγεννιάτική της έκδοση το 1963, έγραψε: ΄΄Μέχρι του απογεύματος της χθες εκ διαφόρων σημείων όπου διεξήχθησαν συγκρούσεις, μετηνέχθησαν εις το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας τρεις Έλληνες νεκροί και μερικοί άλλοι τραυματίαι. Οι νεκροί είναι οι ακόλουθοι: Ιωάννης Νικόλα Πελεκανίδης, ετών 22 εκ Τσερίου, Νίκος Ιωάννου ετών 25 εκ Στροβόλου και Μιχαήλ Παναγή ετών 33 δεσμοφύλακας εις τας Κεντρικάς Φυλακάς΄΄. Ο Ιωάννης καταγράφηκε στον κατάλογο των νεκρών. Η μάνα του τον έκλαψε γοερά. Υπάρχει ολοζώντανη στη μνήμη μου μια εικόνα στη μικρή χωμάτινη πλατεία του χωριού μας. Μέρα Χριστουγεννιάτικη κι ο κόσμος αντί να πάει στην εκκλησιά, βρισκόταν μαζεμένος έξω από τα καφενεία. Η θλίψη ζωγραφισμένη στα πρόσωπα όλων μας. Σε μια στιγμή εμφανίστηκε η μητέρα του Γιαννή, η μακαρισμένη Μαρικκού, με τα δάκρυα να κυλούν ασταμάτητα από τα μάτια της. Ο πόνος της φαινόταν αβάσταχτος για το μοναχοπαίδι της. Δεν στάθηκε κοντά μας, αλλά προχώρησε προς την εκκλησιά. Ήθελε κάτι να πει στην Παναγία και τους Αγίους μας. Επικοινώνησε. Μεγάλη η πίστη των χριστιανών, τόση,  που δεν την ανταλλάσσουν με τίποτε: Με όλα του κόσμου τα αγαθά.  ΄΄Ο Κύριος κατάγει εις Άδου και ανάγει ΄΄. Αφού πέρασε ένα ολόκληρο μήνα στο Νοσοκομείο, ο Γιαννής ΄΄επέπρωτο να ζήσει και ούτω εγένετο΄΄.  Ο μακαρίτης Νίκος Ιωάννου κηδεύτηκε και καταγράφηκε στον κατάλογο των ηρώων. Στον ίδιο κατάλογο, ή αν όχι σε αυτόν, στον κατάλογο των ΄΄αγωνιστών ΄΄ καταγράφηκαν και τα ονόματα των δολοφόνων του. Ο ένας από τους τρεις, σύμφωνα με τον Ι. Πελεκανίδη, υπηρετούσε ως υπαξιωματικός σε νευραλγική θέση της Αστυνομίας. H ΄΄προσφορά΄΄ του στην πατρίδα, εξαργυρώθηκε. Κι αυτού κι αλλονών. Καμιά έρευνα δεν διατάχθηκε ποτέ.  Άλλωστε οι έρευνες στην Κύπρο, αποτελούν προϊόν των τελευταίων χρόνων. Καλύτερα όμως που δεν διεξάχθηκε. Γιατί μέσα στο κλίμα των ημερών της εποχής και με τους γνωστούς κρατούντες την εξουσία, θα τους γινόταν ζημιά. Τουλάχιστον έτσι, η ιστορική αλήθεια παραμένει ζωντανή.

This entry was posted in ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ and tagged , , . Bookmark the permalink.