Όμοδος

Ιστορική και λαογραφική μελέτη για την κοινότητα Ομόδους

ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ

Από τις πρώτες μέρες που γνώρισα τo Όμοδος ένοιωσα έντονη την επιθυμία να γράψω κάτι γι'αυτό. Είναι τόσο πολύμορφη η ιστορία σ'αυτό το τόπο, παραδόσεις, θρύλοι, ιστορικά γεγονότα, έργα λαϊκής τέχνης, μοναδικά ξυλόγλυπτα, δείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής, που έπρεπε σε κάποιο στάδιο να συγκεντρωθουν και να καταγραφούν.  Όλα αυτά λειτουργούν σ'ένα υπέροχο τύπο με το μοναδικό τρόπο ζωής των κατοίκων, καθιστώντας έτσι το Όμοδος κέντρο ενδιαφέροντος για κάθε ντόπιο ή ξένο επισκέπτη.  Φεύγοντας από τ' Όμοδος, είτε ανήκεις σ'αυτό, είτε επισκέπτης είσαι σου μένει η εντύπωση, πως ένα κομμάτι του εαυτού σου έχει μείνει πάντα εκεί. Μια φωλιά από σπίτια, ανάμεσα στα γυμνά βουνά, μετουσιώνεται μέσα σου σαν θύμηση, ανάμνηση, ιστορία, παράδοση.  Για την συλλογή πληροφοριών προσέτρεξα σε αρκετές πηγές και βοηθήματα. Συνεργάστηκα αθόρυβα, κυρίως με κατοίκους του Ομόδους μεγάλης ηλικίας που πρόθυμα με βοήθησαν στη συλλογή του υλικού τούτου.  Ένα χωριό σαν το Όμοδος με ιστορία τόσων αιώνων είναι δύσκολο αν όχι αδύνατο να καταγραφεί ολόκληρη η πολιτιστική του ζωή από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Γι'αυτό τις τυχόν παραλείψεις φιλοδοξούμε να συμπληρώσουμε σε κατοπινό στάδιο.  Εύχομαι όμως πως το παράδειγμα μου θα βρει μιμητές που θα ενδιαφερθούν να συμπληρώσουν τα γραφόμενα μου, διασώζοντας έτσι το μεγάλο πλούτο της λαϊκής κληρονομιάς και της ιστορίας του τόπου μας.  Τελειώνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά όλους εκείνους που μ'οποιονδήποτε τρόπο συνέβαλαν στην έκδοση του βιβλίου τούτου. Κώστας Παπαγεωργίου, 1989.

 ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΟΜΟΔΟΥΣ

Το χωριό Όμοδος πολύ πιθανό να δημιουργήθηκε στα τέλη της Βυζαντινής περιόδου ή στες αρχές της Φραγκοκρατίας, ύστερα που διαλύθηκαν οι συνοικισμοί Πάνω και Κάτω Κούπετρα, που βρίσκονται στην αριστερή πλευρά του ποταμού Χα-Ποτάμι.
Σύμφωνα με την παράδοση ο Ισαάκιος Κομνηνός που ήταν δεσπότης της Κύπρου (1185-1191) μετά την ήττα του στο Κολόσσι από τον Άγγλο βασιλιά Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο, κατέφυγε και στρατοπέδευσε στα Κούπετρα, μέχρι που τον κάλεσε ο Λεοντόκαρδος στη Λεμεσό για συνομιλίες και ειρήνευση.
Αυτό σημαίνει πως στα 1191 υπήρχαν τα Κούπετρα τα οποία διαλύθηκα αργότερα.
Μια ζητιάνα γερόντισσα από το συνοικισμό τούτο, ενώ ζητιάνευε από σπίτι σε σπίτι και από χωριό σε χωριό με το κουτσομπολιό της αναστάτωσε τους κατοίκους και δημιούργησε αφάνταστο μίσος και έχθρα ανάμεσα στους χωρικούς. Η κατάσταση ήταν αφόρητη, γι'αυτό ο τότε διοικητής της περιοχής πήγε επί τόπου να τους συμφιλιώσει, προτείνοντας τους να γλεντήσουν όλοι μαζί και δίνοντας τους την υπόσχεση, αν το κάνουν, να τους χαρίσει του φόρους της χρονιάς. Μάταιη ήταν όμως η προσπάθεια του γιατί το μίσος ανάμεσα στους κατοίκους κυρίως εκείνους των Κουπέτρων ήταν τόσο μεγάλο, που απέριψαν την πρόταση του διοικητή. Συνέχισαν την εχθρότητα με αποτέλεσμα να αλληλοεξοντωθούν και να διαλύσουν το χωριό τους τα Κούπετρα.
Με τη διάλυση του συνοικισμού δημιουργήθηκε νέος, γύρω από το αρχικό μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού, που πήρε το όνομα Όμοδος.
Για την ονομασία αυτή του χωριού οι επικρατέστερες εκδοχές είναι τρείς. Τις αναφέρουμε:
Από τα Κούπετρα οι χωρικοί έβλεπαν τα βράδυα φως στο απέναντι μέρος. Έτσι ξεκίνησαν κάποτε μερικοί και πήγαν προς το μέρος που βλέπανε το φως. Μέσα σε μια "βαθκιάν" (μεγάλο βάτο) έγεγγε ένα καντήλι. Άρχισαν με προσοχή να σκάφτουν γύρω για να φτάσουν το καντήλι, κι'ο ένας έλεγε στον άλλο "άτε με τον μόδον μας" (δηλ. με τρόπο, προσεκτικά). Στην θέση αυτή αποφάσισαν να χτίσουν το νέο χωριό, που το ονόμασαν απ'αυτό, Όμοδος.
Άλλη εκδοχή είναι: από το χωριό ξεκινούν πολλοί δρόμοι για τα γύρω χωριά Κοιλάνι, Ποταμιού, Βάσα, Μανδριά, Πέρα-Πεδί, Άρσος, Άγιος Νικόλαος, Μαλλιά. Από το επίρρημα ομού και τη λέξη οδός σχηματίστηκε το Όμοδος.
Τρίτη εκδοχή για την ονομασία του χωριού είναι το Φράγκικο όνομα Homodeus. Σε φράγκικα έγγραφα αναφέρεται ότι στη περιοχή κατοικούσε ο φεουδάρχης Homodeus που πολύ πιθανόν απ'αυτόν να πήρε και την ονομασία του το χωριό.

Χρον. Έκδοσης: 1989

Quantity
Product not in stock

Price: €0.00

This product has sold out.